GAŚNICE – rodzaje gaśnic, przepisy, bezpieczeństwo pożarowe

GAŚNICE

Gaśnice Bezpieczeństwo pożarowe to:

  1. ZAPOBIEGANIE = nie dopuszczenie do wybuchu i rozprzestrzeniania się pożaru. Jest to metoda zdecydowanie najłatwiejsza, najbezpieczniejsza i najtańsza.
  2. ORGANIZACJA SIŁ I ŚRODKÓW = zapewnienie:
    1. odpowiednio przeszkolonego personelu do wykonywania działań w zakresie zwalczania pożarów i ewakuacji zapewnienie,
    2. odpowiednio dobranego oraz sprawnego sprzętu do zwalczania pożaru, dostępnego w wyznaczonym miejscu.
  3. DZIAŁANIA RATOWNICZE – umożliwienie przeprowadzenia sprawnej akcji gaśniczej (udostępnienie środków komunikacji do wezwania służb ratowniczych, sprawne i skuteczne działania ewakuacyjne ułatwiające przeprowadzenie akcji służbom itd.).

Grupy pożarów i sposoby ich zwalczania

Grupy pożarów i sposoby ich zwalczania

WYMAGANIA W ZAKRESIE WYPOSAŻANIA OBIEKTÓW W GAŚNICE

Głównym aktem prawnym dotyczącym tej problematyki jest Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2002 r. nr 147, poz. 147 z późn. zm.), która w art. 3 ust. 1 stanowi, że: „Osoba fizyczna, osoba prawna, organizacja lub instytucja korzystające ze środowiska, obiektu, budynku, lub terenu są zobowiązane zabezpieczyć je przed zagrożeniem pożarowym lub innym miejscowym zagrożeniem.” Ust. 2 tego samego artykułu stanowi, iż: „właściciel zarządca lub użytkownik budynku , obiektu lub terenu, a także podmioty, o których mowa w ust. 1, ponoszą odpowiedzialność za naruszenie przepisów przeciwpożarowych, w trybie i na zasadach określonych w innych przepisach”. Dalej,  w art. 4 ust. 1 tej samej ustawy, wśród obowiązków tych podmiotów, wymieniono między innymi:

– wyposażenie budynku, obiektu budowlanego lub terenu wymagane urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice,

– zapewnienie konserwacji oraz napraw urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic w sposób gwarantujący ich sprawne i niezawodne funkcjonowanie.

Na podstawie rozporządzenia Ministra spraw wewnętrznych i administracji z dnia 21 kwietnia 2006 w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów stwierdzono  w par. 28 ust. 1, iż gaśnice, w jakie winny być wyposażone obiekty, mają spełniać wymagania norm polskich PN będących odpowiednikami norm europejskich EN. Ich rodzaj należy dostosować do grupy pożaru, mogącej wystąpić w obiekcie. W ust. 2 wymieniono następujące grupy pożarów:

RODZAJE I OZNAKOWANIE GAŚNIC

Sprzęt gaśniczy podręczny można ogólnie podzielić na gaśnice przenośne i przewoźne. Bardziej prawidłowym rozróżnieniem gaśnic jest podział na podstawie zastosowanego środka gaśniczego oraz przeznaczenia do likwidacji określonych grup pożarów.

Zgodnie z normami polskimi:

Gaśnica

– jest urządzeniem zawierającym środek gaśniczy, który na skutek ciśnienia wewnętrznego zostaje wyrzucony i skierowany na pożar. Ciśnienie wewnętrzne może być ciśnieniem występującym stale lub uzyskiwanym w wyniku uwolnienia gazu napędowego.

Gaśnica przenośna – to gaśnica przeznaczona do przenoszenia i uruchomienia ręcznego, o masie w stanie gotowości do działania nie większej niż 20 kg.

Gaśnica przewoźna (agregat gaśniczy) – to gaśnica o konstrukcji do transportowania i obsługi ręcznej, montowane na wózku, o masie w stanie gotowości do działania ponad 20 kg.

Środek gaśniczy – substancja zawarta w gaśnicy, powodująca gaszenie pożaru.

Wielkość napełnienia gaśnicy – masa lub objętość środka gaśniczego zawartego w gaśnicy. Wielkość napełnienia zbiorników gaśnic z wodnym środkiem gaśniczym podawana jest w dm3 (np. roztwory pianotwórcze), w przypadku innych – w kg.

Czas działania – czas, w których środek gaśniczy rozładowany jest bez przerwy, przy całkowicie uwzględniając pozostałości gazu napędowego. Czas działania określonych typów gaśnic w zależności od ich wielkości podano w tabeli.

Wielkość napełnienia środkiem gaśniczym (kg lub dm3) Minimalny czas działania (s)
do 3 włącznie 6
ponad 3 do 6 włącznie 9
ponad 6 do 10 włącznie 12
powyżej 10 15

Czas działania gaśnic w zależności od zawartości środka gaśniczego (Źródło PN-EN 3-1 Gaśnice przenośne. Rodzaje, czas działania, pożary testowe A i B). Ze względu na zastosowany środek gaśniczy podręczne gaśnice przenośne dzieli się na: proszkowe, pianowe i śniegowe. Z uwagi na możliwość ich zastosowania do określonych pożarów, spotyka się gaśnice przeznaczone do gaszenia grup pożarów: AF – materiałów stałych żarzących się i gorących tłuszczów, AB – materiałów stałych żarzących się cieczy i palnych, BC – palnych cieczy oraz gazów, D – (specjalne) metali lekkich.

Ponadto, pod względem rozwiązania konstrukcyjnego kwestii umiejscowienia czynnika napędowego, którym jest sprężony gaz, rozróżnia się dwa typy:

– X – oznacza, że gaz zasilający znajduje się w tym zbiorniku co środek gaśniczy. Gaśnice te znajdują się pod stałym ciśnieniem. Rozwiązania takie mają zastosowanie w gaśnicach proszkowych, pianowych, a także śniegowych. Ich zaletą jest możliwość natychmiastowego użycia.

– Z – oznacza, że środek i czynnik zasilający umiejscowione są w osobnych zbiornikach. uruchamia się je po odczekaniu paru sekund, od chwili przebicia membrany naboju (zbiorniczka) z gazem.

Pełen skrót opisowy stosowany do oznaczania gaśnic składa się z liter i cyfr, które oznaczają:

G – gaśnica P – proszkowa S – śniegowa W, WG – pianowa 1, 2, 4, 6, 9, 12 – ilość środka gaśniczego w kg lub dm3 X – stałe ciśnienie Z – nabój z gazem

Dodatkowo stosowane są przez producentów symbole własne, stawiane po skośnej kresce, np.: …/Z – gaśnica ze zbijakiem

Zbiorniki wszystkich gaśnic powinny być pomalowane na kolor czerwony z naklejoną na ich powierzchni etykietą opisową, gdzie w poszczególnych polach umieszczane są określone informacje w postaci opisów i grafiki. Należą do nich następujące dane:

 – w polu nr 1: napis Gaśnica, rodzaj i ilość środka gaśniczego, informacje na temat grup pożarów i skuteczności gaśniczej (symbol pożaru testowego);

– w polu nr 2 – instrukcja obsług (jeden lub kilka rysunków) oraz piktogramy grup pożarów, do których gaszenia jest przeznaczona gaśnica;

– w polu nr 3 – ostrzeżenie związane z zagrożeniami toksycznymi gaszeniem urządzeń będących pod napięciem (również zachowania minimalnej odległości);

 – w polu nr 4 – o konieczności napełniania gaśnicy po każdorazowym uruchomieniu, zalecenie wykonywania okresowych przeglądów i konserwacji w autoryzowanych zakładów serwisowych, rodzaj zastosowanego środka gaśniczego, dane o czynniku napędowym, numer lub znak certyfikatu (świadectwa dopuszczenia do użytku), oznaczenie gaśnicy stosowane przez producenta, temperatury graniczne działania, okres i data gwarancji, a także o zamarzaniu, gdy jest to wymagane (roztwory wodne);

 – w polu nr 5 – nazwa i adres odpowiedzialnego za gaśnicę;

– rok produkcji może zostać umieszczony na gaśnicy w dowolnym miejscu.

Minimalna skuteczność gaśnicza

Parametrem określającym przybliżoną wielkość pożaru, który za pomocą danej jednostki sprzętowej będzie można ugasić jest minimalna skuteczność gaśnicza.

Parametr ten ustala się wg PN-EN 3-7:2004+A1:2007, na podstawie wyników serii prób gaśniczych przeprowadzanych dla określonych wielkości pożarów testowych (w danej grupie pożarowej). Jeżeli w jednej serii składającej się z trzech prób dwukrotnie pożar zostaje ugaszony, wówczas uznaje się, że gaśnica ma właściwą skuteczność.

Konstrukcja gaśnic

W skład ogólnej konstrukcji gaśnic wchodzą: zbiornik cylindryczny na środek gaśniczy, głowica, w której znajduje się zawór dźwigniowy (typ Z z przebijakiem) wraz z dyszą wylotową, do której może być podłączony wąż gumowy zakończony pyszczkiem lub prądowniczką pistoletową (zawierające więcej niż 3 kg, 3 md3 środka gaśniczego), rurka syfonowa do wynoszenia przez czynnik napędowy substancji gaśniczej ze zbiornika, uchwyt służący do przenoszenia i trzymania gaśnic, zabezpieczenie przed przypadkowym uruchomieniem w postaci zawleczki i plomby.

Gaśnica typu Z posiada często dodatkowo rurkę zanurzeniową i zbiornik na gaz napędowy, który przepływa po przebiciu membrany naboju do zbiornika ze środkiem gaśniczym. Gaśnice typu X – pod stałym ciśnieniem – posiadają manometr (wskaźnik ciśnienia) służący do zewnętrznej kontroli ciśnienia panującego w ich wnętrzu. Podziałka manometru posiada trzy zakresy, z których dwa skrajne pomalowane są na czerwono, środkowy na zielono. Jeśli wskazówka manometru znajduje się na polu zielonym wówczas w zbiorniku panuje prawidłowe ciśnienie, jeśli wychyli się na jedno z pól czerwonych – może oznaczać niebezpieczny wzrost lub spadek ciśnienia. Zadaniem czynnika napędowego jest wyrzucanie środka gaśniczego ze zbiornika gaśnicy. Do tego celu stosuje się dwa rodzaje gazów obojętnych (niepalnych), posiadających właściwości gaśnicze, którymi są azot (N2) i dwutlenek węgla (CO2).

Azot wykorzystywany jest głównie w gaśnicach typu X, czyli będących od stałym ciśnieniem. Dwutlenek węgla wykorzystywany jest do napełnienia zbiorniczków montowanych w jednostkach typu Z, a także jako środek gaśniczy do ładowania „śniegówek”, gdzie występuje w stanie skroplonym.

Uruchomienie

W celu uruchomienia gaśnicy w pierwszej kolejności należy zerwać plombę i wyciągnąć zawleczkę, aby odblokować zawór dźwigniowy.

Jeżeli gaśnica jest typu X, czyli pod stały ciśnieniem wówczas naciskamy dźwignę i dyszę wylotową kierujemy na ognisko pożaru. Zgodnie z normami rozładowywanie powinno rozpocząć się w czasie nie dłuższym niż 1 sekunda.

Jeżeli gaśnica jest typu Z, czyli z nabojem, wówczas po dociśnięciu do korpusu dźwigni lub zbijaka grzybkowego należy odczekać 3-5 sekund, aby uwolniony z przebitego naboju gaz wymieszał się ze środkiem gaśniczym i wyrównało się ciśnienie wewnątrz zbiornika.

Po odczekaniu stosownego czasu należy rozpocząć gaszenie poprzez otwarcie zaworu odcinającego prądowniczki i kierując ją w stronę płomieni. Bardzo częstym błędem popełnianym w czasie pożaru przez operujących gaśnicami typu Z, jest zbyt szybkie otwarcie zaworu odcinającego, co powoduje, że uciekający z nich gaz nie zabiera ze sobą dostatecznej ilości środka gaśniczego.

Czas działania

Minimalny czas działania gaśnicy określa, jak długo będzie można oddziaływać na strefę spalania dana gaśnica. Zależy on od skuteczności gaśniczej i nominalnej ładunku środka zawartego w danej gaśnicy i jest określony w PN-EN3-7:2004+A1:2007.

Jego wartość podawana jest w sekundach, oznacza, iż czas działania określonej gaśnicy powinien być równy lub większy od tej wartości, nie uwzględniając pozostałości środka gaśniczego. Podczas badania sprawdza się również ile środka gaśniczego pozostaje w zbiorniku. Pozostałość ta nie może być większa niż 10%.

Zajrzyj do sklepu: GAŚNICE

Share on Google+Share on FacebookPin on PinterestTweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on TumblrDigg thisShare on RedditPrint this pageEmail this to someone

Dodaj komentarz